Mutacja
Mutacja (łac. mutatio - zmiana) - samoistna dziedziczna lub niedziedziczna zmiana w materiale genetycznym organizmu.
Termin po raz pierwszy wprowadzony przez biologa Hugo de Vriesa na przełomie XIX i XX wieku, oznaczający zmianę zapisu informacji genetycznej, pierwotne źródło zmienności genetycznej organizmów.
Mutacja jest zjawiskiem losowym, podlegającym jednak wpływom środowiska (mutagenom - np. chemicznym, promieniowaniu). Częstość mutacji nie jest stała pomiędzy gatunkami (np. RNA wirusa HIV mutuje bardzo szybko, ) i zależy między innymi od doskonałości aparatu powielania DNA i jego naprawy.
Odmienną klasą mutacji są zmiany spowodowane transpozycją (tzw. skaczące geny), gdzie odcinek DNA o długości kilkuset do kilku tysięcy nukleotydów zmienia położenie w obrębie genomu. Tego typu mutacje są bardziej rozpowszechnione u niektórych roślin (np. kukurydza) i zwierząt (np. muszka owocowa).
Wprowadzanie mutacji do materiału genetycznego nazywa się mutagenezą. Współczesna genetyka umożliwia mutagenezę ukierunkowaną, realizowaną za pomocą inżynierii genetycznej.
[edytuj] Podział mutacji
Ze względu na rozmiar (długość odcinka DNA ulegającego mutacji) i mechanizm wyróżnia się trzy główne rodzaje mutacji:
- mutacja genowa zwane także nukleotydową (zmiany na poziomie pojedynczych nukleotydów)
-
- delecja
- insercja
- substytucja (w niektórych źródłach mutacja punktowa):
- mutacja chromosomowa, tzw. chromosomowe (aberracje chromosomowe)
-
- strukturalna
- liczbowa
Ze względu na fenotypowy efekt (z punktu widzenia określonej cechy) wyróżnia się:
- obojętne - nie wpływają na organizm
- korzystne - pojawia się względnie rzadko. Przykładowo - u owada wskutek takiej mutacji pojawia się inne zabarwienie ochronne, które okazuje się skuteczniejsze w jego miejscu życia
- niekorzystne - powodują obniżenie zdolności organizmu do przeżycia (większość mutacji)
- letalne - prowadzą do śmierci, skrajnie niekorzystne mutacje
- subletalne - prowadzą do upośledzenia organizmu, mogą być warunkowo śmiertelne
Mutacje mogą być niekorzystne (w danych warunkach), obojętne lub korzystne dla organizmu (np. anemia sierpowata na obszarach, gdzie występuje malaria). Gdyby nie istniały mutacje ewolucja biologiczna byłaby niemożliwa.
Ze względu na możliwość dziedziczenia wyróżniamy:
- mutacje dziedziczne (powstają w komórce z której gen zostanie przekazany do potomstwa) może to być np pojedynczy plemnik czy komórka jajowa lub komórka z której rozwinie się cała linia komórek i z nich powstaną komórki rozrodcze)
- mutacje somatyczne. Powstające poza komórkami przekazywanymi na potomstwo. Stanowią główną masę mutacji często obserwowaną co najmniej proporcjonalną do masy komórek somatycznych. Najmniej dlatego że organy rozrodcze wykształcają mechanizmy zabezpieczające przed mutacjami, wolniejszy metabolizm lub np. chłodzenie jąder.
-
- Podklasą mutacji somatycznych są mutacje aDNA. Zachodzą szybciej po śmierci organizmu. Z reguły ilość zmian w aDNA jest tak ogromna że wtedy nie nazywane są już mutacjami a naturalnym procesem degradacji materii organicznej. Mimo to w sprzyjających warunkach aDNA może pozostać zmutowane na tyle mało że jest możliwy odczyt zawartej w nim informacji nawet po upływie wielu lat.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Notatki z wykładu z Genetyki na Uniwersytecie Warszawskim Szersze informacje o mutacjach i mechanizmy ich naprawy.
Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/adwiki/richFeeds.php on line 59
| Szybka diagnoza chorób oczu |
|
Nowy system obrazowania, wykorzystujący światło w sześciu różnych kolorach może pozwolić na szybkie wykrywanie chorób będących częstą przyczyną utraty wzroku - informuje pismo "Review of Scientific Instruments".
|
| Stosowanie leków przeciwwirusowych w czasie ciąży nie jest zagrożeniem |
|
Analiza danych z Danii wykazała brak powiązanego zwiększonego ryzyka wad rozwojowych dzieci u matek, które były w czasie pierwszego trymestru ciąży wystawione na działanie takich leków przeciwwirusowych jak acyklowir, walacyklowir, and famcyklowir, często używanych przy leczeniu zakażeń wirusem opryszczki herpes simplex i półpaśca herpes zoster - informuje portal Science Daily.
|
| Galaktyka z superwiatrem |
|
Europejskie Obserwatorium Południowe ESO zaprezentowało zdjęcie galaktyki, w której zachodzą intensywne procesy formowania się gwiazd. W galaktyce występuje też "superwiatr" rozciągający się na dziesiątki tysięcy lat świetlnych.
|
| Pozostałości prehistorycznych osad odnaleziono w północnych Chinach |
|
Chińscy archeolodzy odkryli pozostałości dwóch prehistorycznych osad podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w północnej części kraju - informuje serwis internetowy Sify News.
|
| Ruchy oka czy praca serca filmowane "live" z pomocą rezonansu MRI |
|
Badacze z Instytutu Maxa Plancka w Getyndze w Niemczech znacząco zredukowali czas potrzebny na zarejestrowanie obrazu funkcjonowania organów ludzkich do 1/50 sekundy. Dzięki temu po raz pierwszy "live" mogą być filmowane np. ruchy oka i szczęki tak samo, jak gnące się kolana czy bijące serce - informuje portal Science.
|

